Pionieren: 4 tips voor leerkrachten die onderwijsvernieuwing starten en begeleiden

In het duurzaam vernieuwen van onderwijs vervullen leerkrachten een belangrijke sleutelrol. Met name de leerkrachten die open staan voor verandering. Zij kunnen zich ontwikkelen tot pionier. Een pionier is een leerkracht die een actieve bijdrage levert aan vernieuwing binnen de school. Door nieuwe ideeën en initiatieven te starten. Maar ook door anderen binnen de school samen te brengen en te begeleiden. Door pioniers de ruimte te geven kan de veranderkracht van de school een positieve impuls krijgen.  

Ontwikkelingen die het onderwijs raken

Het best mogelijke onderwijs bieden. Dat is iets dat iedere leerkracht beoogt in zijn werk. En de inspanningen die leerkrachten plegen, werpen hun vruchten af. Internationaal gezien scoren het Vlaamse en Nederlandse onderwijs goed. Wie echter een blik buiten de schoolmuren werpt, ontdekt dat in onze samenleving ingrijpende veranderingen gaande zijn. Veranderingen die het onderwijs op vele manieren raken. Denk bijvoorbeeld aan technologische ontwikkelingen en hyperconnectiviteit. Kennis is daardoor inmiddels overal en altijd beschikbaar. Deze ontwikkelingen hebben een grote invloed op het onderwijs en op hoe leerkrachten hun werk doen. Het doet een aanspraak op de veranderkracht van scholen. 

Een sleutelrol voor pioniers

Met name leerkrachten die open staan voor verandering en vernieuwing – pioniers - kunnen de veranderkracht van een school een positieve impuls geven. Deze pioniers kunnen een belangrijke rol vervullen in een duurzame aanpak van vernieuwing binnen de school. Pioniers zijn de leerkrachten die nieuwe ideeën en initiatieven starten en aanjagen. En het zijn ook de leerkrachten die gericht zijn op verbinden en samenwerken. Pioniers nemen anderen mee om zo samen het positieve verschil te kunnen maken. Door de inzet van pioniers vindt borging van de onderwijsvisie plaats. Bijvoorbeeld in de vorm van nieuwe ideeën, initiatieven en verbeteringen die een plek krijgen binnen de klas. 

Vier tips voor pionieren

Wil je als leerkracht graag met nieuwe ideeën in jouw school starten en vernieuwing begeleiden? Hier zijn 4 tips hoe je je als pionier kunt ontwikkelen. 

1. Benader een vernieuwing als een ontdekkingsreis

Vernieuwing in het onderwijs vraagt tijd. Veel tijd. Een grootschalige vernieuwing kan al snel 2 tot 5 jaren in beslag nemen. Zorg daarom dat je met elkaar langdurig gemotiveerd blijft voor de vernieuwing. Dit kan door met elkaar een stip aan de horizon te bepalen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan een visie, toekomstbeeld of ideaal. Iets waar jullie samen naar toe willen werken. Deze stip aan de horizon is de eindbestemming van jullie vernieuwing. Dit motiverende beeld van jullie eindbestemming zorgt ervoor dat er positieve energie is om samen op ontdekkingsreis te gaan. Het maakt dat jullie bereid zijn om onderweg risisco’s te nemen en samen belemmeringen te overwinnen. Middels actieonderzoek krijgt jullie vernieuwing vorm. Samen leren en onderzoeken door te denken en te doen. 

2. Start met pionieren waar je bent

Elke ontdekkingsreis begint met de eerste stap. Voor duurzaam vernieuwen is het belangrijk om steeds kleine stappen te zetten en niet te radicaal dingen te veranderen. Dit voorkomt dat de vernieuwing stil komt te liggen door te veel weerstand. Begin daar waar je bent met ontdekken en experimenteren. Bijvoorbeeld in je eigen klas. Wat wil je graag onderzoeken? Waarmee wil je experimenteren? Vanuit de ervaringen in je eigen klas kun je een volgende stap bepalen. Ook kun je je ervaringen delen met collega’s binnen en buiten de school. Kijk samen naar de experimenten en ideeën die goed werken. Probeer deze good practices samen verder uit te werken en groter te maken (opschalen). 

3. Ontwikkel je eigen veranderkracht

Als pionier is het van belang om aan je eigen veranderkracht te werken. Zo ben je voldoende wendbaar en weerbaar voor de rol die je vervult binnen de school. Succesvolle pioniers hebben een goede zelfkennis en een heldere persoonlijke visie. Deze visie ligt bij voorkeur in lijn met de ambities van de school. Daarnaast kunnen pioniers zich ontwikkelen op het gebied van bijvoorbeeld creativiteit, empathie en samenwerken. Hoewel pionieren uitdagend is, geeft het veel voldoening. Het zorgt veelal voor meer zingeving in je werk als leerkracht.

4. Bouw samen aan een pionierscultuur

Alleen ga je sneller, maar samen kom je verder. Vanuit jouw eerste eigen pionierservaringen kun je collega’s meenemen in het pionieren. Samen kun je dan gaan bouwen aan een pioniersplek; een schoolcultuur waarin onderzoek, ontdekking en experiment een plek hebben. Als pionier kun je verschillende belanghebbenden in de school met elkaar verbinden. In cocreatie kan zo gewerkt worden aan een vernieuwing. Werken, onderzoeken en leren gaan dan hand in hand in het samen vorm geven aan onderwijsontwikkeling. 

Meer informatie over pionieren

Wil je meer informatie over hoe je je als leerkracht-pionier kunt ontwikkelen? Lees dan het boek ‘Duurzaam pionieren in het onderwijs’. Je verbinden met andere pioniers kan in de online community De Pionierscirkel. Daarnaast is het mogelijk om bij jou op school met de De Pionierscirkel te starten als leerlab voor pioniers. Heb je daar interesse in? Neem dan contact op

Mieke de Vreede

Als coach en procesbegeleider faciliteer ik diepgaande leer- en ontwikkelprocessen van docenten en onderwijsteams. De focus in mijn coaching ligt bij persoonlijke kracht en persoonlijk leiderschap. Door je weer meer te laten verbinden met je eigen kern en innerlijke krachtbronnen, ga je meer zingeving, passie en plezier in je werk ervaren. En juist die kracht en positieve energie is nodig om een waardevolle bijdrage te leveren aan vernieuwing en innovatie die in dienst staat van een duurzame toekomst voor de school.

Click Here to Leave a Comment Below

Leave a Comment: